CBG bronnen
Nederland's Adelsboek (rode boekje)

Van adel en van stand

1 maart 2021

Tot zo’n zes jaar geleden verzorgde het CBG de uitgave van het Nederland’s Adelsboek en Nederland’s Patriciaat, in de wandeling het rode en het blauwe boekje genaamd. In het Nederland’s Adelsboek vind je de stambomen van alle Nederlandse adellijke families; in Nederland’s Patriciaat staan de stambomen van aanzienlijke niet-adellijke families.

De eerste uitgave van het Nederland’s Adelsboek werd geproduceerd in 1903. Tot 1912 had het boekje een gevarieerde inhoud en diende het vooral als een soort ‘balboekje’ – men gebruikte het om na te gaan wie er uit de (adellijke) kennissenkring tot de juiste families behoorden. Nieuwe deeltjes waren bedoeld om een overzicht te geven van de état-présent – de aangroei per familie met huwelijken en geboortes.

Beroofd

In de jaren erna werden er historische reeksen gepubliceerd. Daarin werd, in alfabetische volgorde, van elke adellijke familie de hele genealogie opgenomen. De eerste historische reeks verscheen in de jaren 1912-1918, de tweede in de jaren 1940-1953, de derde in de jaren 1988-2014. Een meer wetenschappelijke aanpak van genealogisch onderzoek, mede mogelijk gemaakt door een groeiende beschikbaarheid van bronnen, kon drastische veranderingen teweegbrengen in de adellijke stambomen. Sommige families konden zich daardoor ineens beroofd zien van hun veronderstelde middeleeuwse roots.

Nederland's Patriciaat - blauwe boekje

Nederland’s Patriciaat

Meteen na de oprichting van het CBG, vlak na de Tweede Wereldoorlog, werd Nederland’s Patriciaat haar belangrijkste uitgave. Dit is een boekenreeks waarin genealogieën staan van het Nederlandse patriciaat, een verzamelnaam voor de families die op de voorgrond treden met bijvoorbeeld prominente bestuurders, wetenschappers, predikanten, medici, officieren en/of zakenlieden. Het gaat hierbij om niet-adellijke families en niet-adellijke takken van adellijke families. Als een familie van adel is, wordt die familie automatisch opgenomen in het rode boekje. In het blauwe boekje wordt een familie alleen opgenomen op eigen verzoek, en opname is alleen mogelijk als leden van de betreffende familie de afgelopen honderdvijftig jaar (of langer) een vooraanstaande rol hebben gespeeld in de Nederlandse samenleving, en er nog steeds familie op de voorgrond treedt in de werelden van wetenschap en cultuur, rechtspraak, openbaar bestuur of het bedrijfsleven.

Bestellen

Van deel 32 tot en met deel 94 – in 2015 –  is het onderzoek, de redactie en de uitgave van het blauwe boekje in handen van het CBG geweest. Onderzoek en productie van het rode boekje liep van 1981 tot 2014. Daarna zijn beide uitgaven ondergebracht bij Historisch Bureau De Clercq en Uitgeverij Verloren. Wil je je familie in het blauwe boekje laten opnemen, neem dan contact op met het historisch bureau. Bij de uitgeverij kun je exemplaren van zowel het rode als het blauwe boekje bestellen. Wil je ze alleen inzien, dan kan je – als de studiezalen weer opengaan – beide publicaties aanvragen via CBG Bibliotheek.