3
Bronnen uitleg
3

Cariben

Buitenlands onderzoek

Wanneer je onderzoek doet naar je Caribische familiegeschiedenis is het moeilijk in te schatten hoe ver je zult komen, omdat officiële bronnen niet altijd (digitaal) beschikbaar zijn of gewoonweg niet bewaard zijn gebleven. Hoe pak je dit genealogisch onderzoek het beste aan?

Hoofdstukken

Het Caribische deel van het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten, ook wel onderverdeeld in ABC- en SSS-eilanden, of benedenwindse en bovenwindse eilanden. Niet alle genealogische bronnen voor de Cariben worden op een centrale plek bewaard. Op deze pagina’s kijken we over de muren van de diverse archieflocaties heen.

Met de informatie die je hebt gekregen van je familie, of door middel van een persoonskaart of -lijst uit het Nationaal Register van Overledenen ga je via wiewaswie.nl zoeken in de burgerlijke stand. In het Caribisch deel van het koninkrijk is die bijgehouden vanaf 1831. Recente gegevens vallen onder de privacywet. Zodoende zijn geboorteakten pas na 100 jaar openbaar, huwelijksakten na 75 jaar en overlijdensakten na 50 jaar. Maar let wel: nog niet alles dat openbaar is staat op internet.

In WieWasWie kun je selecteren op collectiegebied ‘voormalige Nederlandse Antillen’. Hieronder zie je een overzicht van de beschikbare akten uit de burgerlijke stand, plus de database waarin je ze kunt vinden.

Burgerlijke stand(BS) BS geboorte BS huwelijk BS overlijden Scans
Aruba 1831-1909 1823-1935 1831-1959 FamilySearch.org
Bonaire 1831-1909 1828-1930 1831-1959 FamilySearch.org
Curaçao 1831-1909** 1817-1929 1831-1959** Nationaal Archief Curaçao
Saba 1876-1911 1871-1930 1876-1959 FamilySearch.org
Sint Eustatius (1855) 1869 -1909 1869-1930 1869-1959 FamilySearch.org
Sint Maarten (Nederlands) 1839-1909* 1868-1930 1869-1959 FamilySearch.org
Saint Martin (Frans) Archives nationales d’outre-mer (1773-1907)

* Geboorten uit de periode 1839-1868 hebben eigenlijk allemaal betrekking op kinderen die voor 1869 zijn geboren, en die in 1869 zijn erkend en gewettigd.

** Bij geboorten en overlijdens is geen registratiedatum ingevuld, daarom wordt deze automatisch weergegeven als 1 januari van het jaar waarin de akte is opgemaakt. Open hier dus altijd de aktedetailpagina om de juiste datum te zien.

Het is handig om bij Curaçaose families ook te zoeken via de site van het Nationaal Archief in Willemstad. Op nationaalarchief.cw kun je namelijk ook direct de originele scans raadplegen van de burgerlijke stand van Curaçao.

Tips

  • het woord ‘stamboom’ wordt op de voormalige Nederlandse Antillen (en in Suriname) vaak gebruikt in de betekenis van een erfgenamenoverzicht dat na een overlijden bij plaatselijke overheid kan worden aangevraagd.
  • in de naamindex van het Curaçaose Nationaal Archief staan soms de voor- en achternaam samen in het vak ‘Achternaam’. Let daarop bij het zoeken en sorteren van de resultaten!
  • het kan voorkomen dat iemand buiten een huwelijk geboren is. Dat wordt aangegeven in de geboorteakte. In dat geval krijgt de baby de familienaam van de moeder. Die naam kan echter veranderen als het kind bij een eventueel later huwelijk van de moeder wordt erkend door haar echtgenoot.

Op delpher.nl zijn historische kranten uit Nederland, maar ook uit het Caribisch gedeelte van het koninkrijk te raadplegen. In sommige gevallen staan er gebeurtenissen uit de burgerlijke stand in vermeld. Ook kun je mogelijk andere bijzonderheden over je familie vinden, zoals jubilea. Recente berichten vind je in de online krant Amigoe.

Tip

er was ook onderling verkeer tussen de Caraïbische eilanden en Suriname. Als je vastloopt, dan kun je via Delpher of WieWasWie daar mogelijk nog een spoor van vinden.

Het is mogelijk dat je in je zoektocht terechtkomt bij voorouders die tot slaaf gemaakt waren. Zij hadden geen achternaam en werden niet in de burgerlijke stand geregistreerd. De website van het Nationaal Archief in Den Haag heeft diverse databases met scans over dit onderwerp, uit verschillende en overlappende periodes. De originele bronnen bevinden zich overzee.

Alleen wanneer tot slaaf gemaakten een officiële achternaam hadden gekregen (vanaf 1833 in geval van vrijlating en na de afschaffing van de slavernij in 1863 alle voormalig tot slaaf gemaakten), is het mogelijk geboorte-, huwelijks- en overlijdensakten te vinden.

In 1951 verscheen een standaardwerk over de oude elitefamilies van de voormalige Nederlandse Antillen. In het boek Historie en oude Families van de Nederlandse Antillen : Het Antilliaanse patriciaat, dat je online kunt lezen, vind je na een uitvoerige inleiding stambomen van families zoals Croes, Maduro en Schotborgh, met het jaar van aankomst op Curaçao.

Voor de periode voordat de burgerlijke stand werd ingevoerd, ben je aangewezen op de doop-, trouw- en begraafboeken van de verschillende kerkgenootschappen op Curaçao, Bonaire en Aruba tussen circa 1722 en 1835. Je vindt ze bij het Nationaal Archief in Den Haag. Ook vind je daar bevolkingsstaten, woningkaarten en lijsten met overleden en begraven personen. Een handig overzicht van bronnen uit die periode vind je in de zoekhulp inwoners van Curaçao 1675-1950 op de website van het Nationaal Archief.

Bij het Nationaal Archief berust ook het archief van Curaçao, Bonaire en Aruba 1707-1845 (archiefnummers 1.05.12.01 en 1.05.12.02). Al in augustus 1792 was het oud-archief van de voorloper van de burgerlijke stand van Sint Maarten grotendeels door een orkaan vernietigd. Wat overbleef is te vinden in het archief van Sint Eustatius, Sint Maarten en Saba 1709-1828 (archiefnummers 1.05.13.01 en 1.05.13.02).

De historische band met de Antillen ontstond vanaf 1634, na de verovering van de eilanden op de Spanjaarden door de West-Indische Compagnie (WIC). Van de archieven van de WIC is niet veel bewaard gebleven. Het grootste deel van het overgebleven archief is afkomstig van de Kamer Zeeland en bestaat voor een belangrijk deel uit de brieven en papieren die vanuit West-Indië naar de Kamers (groepen van investeerders met een gemeenschappelijke regionale achtergrond) werden gestuurd.

Interessant voor familiegeschiedenis zijn de volgende onderdelen:

Het archief van de West-Indische Compagnie is gescand en samen met stukken over het Nederlandse slavernijverleden uit andere archieven te doorzoeken op de website van het Nationaal Archief. In de toekomst zal hier meer archiefmateriaal aan worden toegevoegd.

Bronnen voor familiegeschiedenis specifiek voor dit eiland zijn:

Bronnen voor familiegeschiedenis specifiek voor dit eiland zijn:

  • Bonairefamily (gezinsreconstructies)
  • Archivo Boneiru – Collectie (verzameld door Boi Antoin), onder andere plaatselijke kranten
  • Doop-, trouw- en begraafboeken kerken Bonaire; Doop (protestants), sinds 1847, in Nationaal Archief Curaçao. ; Doop (katholiek) nog bij de plaatselijke kerken.

Bronnen voor familiegeschiedenis specifiek voor dit eiland zijn:

Grafstenen

Ook in het familiearchief Maduro, dat bewaard wordt bij het CBG|Centrum voor familiegeschiedenis in Den Haag zijn (naast heel veel andere genealogisch interessante stukken) aantekeningen te vinden over ’oude grafstenen op Curaçao, 1684-1854’. De ouders van George Maduro, de oorlogsheld ter ere van wie Madurodam is opgericht, verdiepten zich niet alleen in hun eigen familiegeschiedenis, maar ook in die van verwante (Joodse) families in het Caribische gebied. Hiermee is het familiearchief Maduro zeer belangrijk voor wie onderzoek doet naar voorouders op de Cariben.

In 2022 schreef Christel Monsanto een artikel over de begraafplaatsen van Curaçao voor Gen.magazine. Tot nu toe zijn foto’s beschikbaar van:

Bronnen voor familiegeschiedenis specifiek voor dit eiland zijn:

  • Inwonerinventarisatie 1781. Dit is een digitale kopie van het archief Colonial Office (National Archives UK) van de ‘Rodney Roll’, en bevat een inventarisatie van het eiland: bewoners, tot slaaf gemaakten, huizen, vee – ‘An Alphabetical List of all Burghers resident in the Island of St Eustatius’. Dit is een overzicht op naam van alle inwoners op het eiland ten tijde van de verovering door de Engelse admiraal George Brydges Rodney, met vervolgens de vermelding of ze getrouwd waren, het aantal zonen en dochters, ‘mansslaven, dito vrouwen, dito jongens en dito meisjes’.
  • Gravestone inscriptions from St. Eustatius, 1686-1930 in de bibliotheek van het CBG|Centrum voor familiegeschiedenis.
  • Manumissies van tot slaaf gemaakten op Sint Eustatius via WieWasWie.
VolgendeDeze link gaat naar een externe website.