Boekrecensie De Nassaus en Willem Lodewijk van Nassau: twee nieuwe boeken over het huis Nassau

Recensie

Door Emma Honig, schrijfster, filosofe en boekverkoper – Gen.Magazine, december 2026.

Twee nieuwe boeken van Uitgeverij Prometheus laten het huis Nassau vanuit twee kanten zien: De Nassaus van Jasper van der Steen als familiegeschiedenis en Willem Lodewijk van Nassau van Olaf van Nimwegen als biografie. Samen halen ze de Nassaus uit de schaduw van Willem van Oranje en prins Maurits.

Deze recensie verschijnt in het decembernummer van Gen.Magazine. Ben je benieuwd naar de andere artikelen? Koop Gen. los of neem een abonnement.

Twee nieuwe boeken over het huis Nassau

Recensie

Afgelopen periode zijn bij Uitgeverij Prometheus twee boeken over het huis Nassau  verschenen die elkaar op een bijzondere manier aanvullen. Jasper van der Steen schreef met De Nassaus. Een vorstelijk familiebedrijf 1500-1800 een geschiedenis over het belang van de familiebanden binnen het huis Nassau. Olaf van  Nimwegen schreef de biografie Willem Lodewijk  van Nassau. Stadhouder van het noorden 1560-1620 en zet een van de minder bekende leden van de familie in de schijnwerpers. Beide boeken halen de Nassaus uit de schaduw van Willem van Oranje en prins Maurits, het één door de blik te verbreden en het ander door de blik te verdiepen.

De Nassaus van Jasper van der Steen: de familie als bedrijf

Achter de namen die we kennen gaat een heel netwerk schuil. Van der Steen, verbonden aan  de Universiteit Leiden, onderzoekt de Nassaus  tussen 1500 en 1800 als een mogelijk familie- bedrijf. Hierin worden beslissingen in onderling overleg genomen en wordt bezit op nieuwe  manieren van generatie op generatie doorgegeven. Het boek onderscheidt zich door het  netwerk van familieleden als uitgangspunt te  nemen, in plaats van een reeks biografieën van  de belangrijkste mannen, waarbij het familiebelang vaak zwaarder weegt dan het staatsbelang. Hierdoor wordt bijvoorbeeld de Tachtigjarige Oorlog bekeken vanuit een nieuw perspectief, namelijk dat van een riskante familieonderneming in plaats van een godsdienstoorlog. Opvallend is ook de aandacht voor specifieke figuren  die doorgaans op de achtergrond blijven, zoals  Louise de Coligny, de vierde vrouw van Willem van Oranje, en Jan de Oude, de vader van  Willem Lodewijk van Nassau, die na de moord op de prins de strijd tegen Spanje financierde.  De kracht van de Nassaus lag volgens Van der  Steen niet in het ontbreken van conflicten tussen de takken en tussen korte- en langeter- mijnbelang, maar in de kunst die conflicten via afspraken beheersbaar te houden. Ook de Nassaus hielden zich, menselijk als ze waren, niet altijd aan die regels.

Nassause wapenrok van geborduurde zijde met het gecombineerde wapen van Oranje-Nassau.

Nassause wapenrok van
geborduurde zijde met het
gecombineerde wapen van
Oranje-Nassau, 1647.
Rijksmuseum Amsterdam

Willem Lodewijk van Nassau: stadhouder van het noorden

Militair historicus Van Nimwegen heeft een  klassieke biografie geschreven waarin hij Willem Lodewijk van Nassau (1560-1620), de onder- belichte neef en zwager van Maurits, in ere wil herstellen. Willem Lodewijk staat vooral bekend  als stadhouder van Friesland en Groningen, en als metgezel van Maurits. Dat beeld doet hem tekort. Hij was militair hervormer en naast  stadhouder van de Friezen en Groningers ook stadhouder van de Ommelanders en Drenten. Ook wist hij de vijandigheid tussen Friesland en Groningen te beheersen. Hierdoor kan hij  gezien worden als een van de grondleggers van de Republiek. Willem Lodewijk waakte daarbij Willem Lodewijks campagnes, zoals de verovering  van Burcht Wedde in 1593, en de ingewikkelde  politieke verhoudingen in het noorden. Juist die zijn buiten het noorden te weinig bekend.

Twee boeken die elkaar aanvullen

Willem Lodewijk was een zoon van Jan de Oude en dus een schakel in het netwerk dat Van der Steen beschrijft. Naast de familie als systeem, waarin huwelijken, erfregelingen en andere onderlinge afspraken overzichtelijk en op een prettige manier zijn weergegeven, biedt het  inzoomen op één historisch figuur zicht op wat één mens binnen dat systeem kon bereiken. Van Nimwegen concentreert zich daarbij op het voeren van oorlog en het besturen. Van der Steen richt zich op de familiestrategie, het geld, het erven én de rol van vrouwen. Waar Van Nimwegen een degelijke biografie heeft geschreven van een onderbelichte man en regio, biedt Van der Steen een verfrissend, goed leesbaar panorama. Door beide boeken te lezen kan in- en uitgezoomd worden op deze vormende historische periode.

Over de boeken

Omslag van het boek De Nassaus door Jasper van der Steen.

Jasper van der Steen,
De Nassaus (Uitgeverij
Prometheus: Amsterdam 2026), 390 blz, ill.

Omslag van het boek Willem Lodewijk van Nassau door Olaf van Nimwegen.

Olaf van Nimwegen,
Willem Lodewijk van
Nassau. Stadhouder van
het noorden 1560-1620
(Uitgeverij Prometheus:
Amsterdam 2026),
464 blz, ill.