CBG bronnen
Verver

Verborgen Verleden met Willie Wartaal

22 september 2018

Willie Wartaal gaat op zoek naar zijn verborgen verleden

Tekst: Vera Weterings, met dank aan Yvonne Prins

Olivier Locadia – artiestennaam Willie Wartaal – is bekend van de rap-formatie De Jeugd van Tegenwoordig. Olivier woont met zijn vriendin en dochter Daja in Den Haag. Een tweede kind is op komst. Hij vraagt zich af wat hij hen later kan vertellen over hun voorouders, want zelf weet hij bijna niets. Daar maakt hij in Verborgen verleden een begin mee om de vraag te kunnen beantwoorden: waar liggen de wortels van Olivier Locadia?

Olivier weet weinig over zijn voorouders en waar hij vandaan komt. Zijn moeder was verslaafd aan drugs en overleed in 2016. Haar kon en kan hij niets vragen. Zijn vader is een muzikant uit Curaçao die een korte affaire met zijn moeder had, waaruit Olivier is voortgekomen. Hij leeft nog wel en sinds kort heeft Olivier ook contact met hem, maar over zijn voorouders heeft hij nog nooit met hem gesproken. In zijn dochter ziet hij dingen terug van hemzelf en zijn vriendin. Hierdoor kan hij niet ontkennen dat iedereen product is van andere mensen en lijkt het hem spannend om te kijken van wie hij afstamt. Vooral voor zijn dochter en toekomstige kindje gaat hij op zoek naar zijn familiegeschiedenis. Hij zou het tof vinden als blijkt dat muziek niet alleen bij hem en zijn vader in de genen zitten, maar wellicht ook generaties daarvoor. Vol spanning gaat hij op zoek naar zijn verleden om te ontdekken wie hij is.

‘Ik ben een klein deel van een grote puzzel.’

Buitenechtelijke kinderen

Om achter de herkomst van zijn familie te komen vertrekt Olivier naar Curaçao, waar zijn vader en moeder zijn geboren. Hij wil meer weten van de familie van zijn vader, de familie Margarita. Maar voor hij zijn vader opzoekt, gaat hij eerst langs bij zijn halfbroer Edir die wel opgroeide op het eiland. Hij vertelt hem over de muzikale carrière van zijn vader en dat hij in de jaren tachtig van de vorige eeuw hoog in de hitlijsten stond. Ook komt Olivier erachter dat hij niet het enige buitenechtelijke kind was. Edir vertelt hier open over en laat ook weten dat zijn vader nooit verborgen hield dat hij vier buitenechtelijke kinderen had. Daarnaast vertelt hij over een familiedag die twee jaar geleden werd georganiseerd en waar maar liefst tweehonderd man aanwezig waren. Door het gesprek met zijn halfbroer komt Olivier al wat meer te weten over zijn familie, maar om meer over zijn afkomst te weten te komen moet hij bij zijn vader zijn.

Willie Wartaal bij het graf van zijn voorouders op Çuracao. Foto NTR

Willie Wartaal bij het graf van zijn voorouders op Çuracao. Foto NTR

Hij vraagt hem naar de ontmoeting met zijn moeder. Dat weet zijn vader nog goed, het was in de Bijlmermeer. Ook vraagt Olivier naar zijn vaders jeugd. Zijn vader toont een foto van zijn ouders. Hij had een goede band met zijn ouders, maar is opgegroeid bij zijn oma Catharina. De traditie van buitenechtelijke kinderen blijkt in de familie te zitten, Oliviers vader heeft zelf ook verschillende halfbroers en –zussen. Daarnaast zit muziek al langer in de familie. Zo blijkt dat opa Emirto Margarita saxofonist te zijn geweest en maakte ook overgrootmoeder Catharina muziek. Zij was tambú-zangeres. Na het gesprek met zijn vader brengt Olivier een bezoek aan het graf van verschillende van zijn voorouders.

Slavenregisters

Nationaal Archief Çuracao. Foto Scottwmcintosh.

Nationaal Archief Çuracao. Foto Scottwmcintosh

Om verder terug te kunnen gaan in de tijd heeft Olivier een afspraak in het Nationaal Archief van Curaçao. Genealoog Christel Monsanto heeft meer voorouders in de boeken gevonden. Christel heeft eerst gezocht in de lijn  van de familie Margarita en heeft de geboorteakte gevonden van Oliviers overgrootmoeder: Catharina Margarita die op 25 november 1892 werd geboren. In het register is te lezen dat Martha’s moeder Anita Raper was, maar zij werd niet geboren met de naam Raper. Op de geboorteakte van Anita’s moeder is te lezen dat ze eigenlijk Juanita Onofra Raper heette, de dochter van Martina Raper. Zij was een tot slaaf gemaakte en kreeg pas in 1863 de achternaamnaam ‘Raper’ toen ze werd vrijgemaakt. In de slavenregisters is terug te vinden dat de voormoeders van Olivier behoorden tot eigenaresse Dorothea Elisabeth van der Meulen. Toen Maria Marselia in 1834 werd geboren had ze nog geen achternaam, later kreeg ze de naam Martina Raper. Ook haar moeder is in het register te vinden: dat was Isebia Maria Gracia Raper, geboren in 1805.

Willie Wartaal in het Nationaal Archief Çuracao met Christel Monsanto. Foto NTR

Willie Wartaal in het Nationaal Archief Çuracao met Christel Monsanto. Foto NTR

Het slavernijverleden van Oliviers voormoeders hakt erin. Tot voor kort ontkende Olivier wat hij noemt het ‘slavending’. Hij was er niet mee bezig en liep als het ware weg voor zichzelf. Het doet hem pijn, ondanks dat het lang geleden is, is het wel zijn familie. Dat is lastig te bevatten. Christel verwijst Olivier naar de plantage Knip. In deze streek moesten zijn voorouders als slaafgemaakten op het land werken. Hij wordt er ontvangen door historica Jeanne Henriquez die hem een beeld geeft van hoe zijn voorouders hebben geleefd.

Leven op de plantage

Jeanne vertelt dat de voorouders van Olivier tuinslaven waren, dat betekent dat zij werkzaam waren buiten de hekken van het landhuis van slavenhoudster Dorothea van der Meulen. Ook leefden ze in een gebied waar de tot slaafgemaakten veel weerstand boden tegen hun eigenaren. Ze vertelt over de straffen die de tot slaafgemaakten kregen als zij bijvoorbeeld wegliepen. Vaak werden ze aan de ketting gelegd. Voormoeder Maria Gracia Raper leefde bijvoorbeeld ten tijde van de slavenopstand van Tula in 1795. De voormoeders van Olivier moeten sterke vrouwen geweest zijn, in die tijd deden vrouwen immers hetzelfde werk als mannen. Ook laat Jeanne een document zien van de slavenhoudster Dorothea van der Meulen, de eigenaresse van de plantage. Ze vertelt Olivier dat slaveneigenaren bij de afschaffing van de slavernij in 1863 een vergoeding kregen voor de slaven die ze verloren. Voor elke slaaf kregen ze in principe tweehonderd gulden. Dorothea kreeg voor haar 146 slaven een bedrag van 29.200 gulden.

Monument van de Slavenopstand in Çuracao van 1795. Foto Charles Hoffman

Monument van de Slavenopstand in Çuracao van 1795. Foto Charles Hoffman

De volgende bestemming van Oliviers reis is de plantage Savonet, waar leden van een andere tak van Oliviers familie als slaafgemaakten op het land hebben gewerkt. Oliviers overgrootmoeder Martha Cathalina Raper was de dochter van Robbert Cijntje. Deze tak van Cijntje loopt helemaal door tot Theodora, een voorouder geboren halverwege de achttiende eeuw op plantage Savonet. Olivier wil meer weten over de muzikale roots in die familie en heeft daarom een afspraak met muziekdeskundige Rendel Rosalia die hem vertelt over de traditie van de tambú, de slavenliederen. Deze liederen werden gebruikt om te ontsnappen aan de dagelijkse werkelijkheid en de herinnering van het thuisland te herscheppen. Na afloop geeft Rendel Olivier een brief mee van Rob van Drie van het CBG|Centrum voor familiegeschiedenis met daarin de resultaten van de DNA-test die Olivier eerder deed. In de envelop zit een wereldkaart waarop te zien is dat Olivier voor 54% Afrikaanse wortels heeft, 21% Europees, een klein beetje Aziatische wortels en 11% Joodse wortels. ‘Een goede mix van alles’, concludeert Olivier.

Waterputten voor de veestapel van plantage Savonet. Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen

Waterputten voor de veestapel van plantage Savonet. Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen

DNA-onderzoek

De meeste slaven op Curaçao werden uit West-Afrika gehaald, uit landen als Ghana, Nigeria, Congo en Angola. Dat is goed terug te zien in Oliviers DNA: 54% West-Afrika, maar Oliviers DNA laat ook duidelijk de diverse geschiedenis van Curaçao zien en de mensen die hier voet aan land hebben gezet. Het is een samensmelting van voorouders uit West-Afrika, die hier dus als slaven terechtkwamen, van West- en Zuid-Europeanen en Sefardische joden uit Spanje en Portugal, die in de koloniën hun geluk kwamen beproeven. Ook blijkt uit DNA-onderzoek dat Olivier Noord- en Midden-Amerikaanse wortels heeft. Dit verwijst naar de oorspronkelijke Indiaanse bevolking. De DNA-test laat dus zien dat Oliviers wortels op drie continenten liggen: West-Afrika, Noord- en Midden-Amerika en Europa van West tot Zuid. En met de Sefardisch-Joodse voorouders komt Azië als vierde continent in beeld.

Hierna gaat Olivier naar zijn vader om zijn ontdekkingen met hem te delen. Aangekomen bij zijn vader, wacht hem daar een verassing. Vader heeft zijn broers en halfbroers verzameld voor een optreden, speciaal voor hem.

Tot slot, wat verder niet in de uitzending wordt behandeld, is dat bij het CBG de persoonslijst van de moeder van Olivier te vinden is. Haar naam was Regmine Zenaida Locadia, geboren te Curaçao op 23 januari 1957 en overleden te Amsterdam op 29 maart 2016. Zij was de dochter van Petra Jasinta Locadia. Regmine huwde te Amsterdam op 25 april 1990 met Stephen Amponsah, geboren te Accra (Ghana) op 20 oktober 1960.