CBG bronnen
Verver

Verborgen Verleden met Armin van Buuren

16 februari 2018

Armin van Buuren gaat op zoek naar zijn verborgen verleden.

Tekst: Vera Weterings, met dank aan Yvonne Prins

Armin van Buuren begint de zoektocht naar zijn voorouders in zijn ouderlijk huis in Koudekerk aan de Rijn, waar hij is opgegroeid in een dokterswoning. Zijn vader was huisarts. Armin herinnert zich nog de harde muziek die zijn vader draaide om zich te ontspannen na een drukke werkweek. Hij bekijkt oude foto’s, waaronder die van zijn opa Jaap van Buuren, waarvan Armin vindt dat hij er op lijkt. Hij kon goed met deze grootvader opschieten. Toen hij in 1992 in de vierde klas van het gymnasium zat, heeft hij voor het vak geschiedenis een documentaire gemaakt over het oorlogsverleden van zijn opa. Het had weinig gescheeld of grootvader Jaap had de begindagen van de oorlog niet overleefd. Hij en nog een aantal militairen werd beschoten, maar gelukkig kon hij zich schuil houden in een korenveld en overleefde hij. Wel is hij later in de oorlog krijgsgevangen gemaakt en tewerkgesteld.

Armin van Buuren. Foto: NTR

Armin van Buuren. Foto: NTR

Armin heeft een paar vragen voor zijn zoektocht naar zijn verborgen verleden. Hij wil weten wat opa Jaap in de Tweede Wereldoorlog heeft meegemaakt en hij wil de oorsprong van zijn familienaam Van Buuren achterhalen. Ook wil hij weten of hij verwant is aan Anna van Buren, de eerste echtgenote van Willem van Oranje. Voor de eerste vraag brengt hij een bezoek aan Liesbeth, de zuster van zijn vader, die in Driehuis woont. Zij weet veel over haar vader te vertellen. Ze laat Armin een fotoalbum zien met daarin een foto waarop opa met zijn drie zusters en twee broers afgebeeld staat. Opa had zijn jeugd doorgebracht in een groot huis in Bloemendaal dat overgrootvader zelf had laten bouwen. Hij was oorspronkelijk timmerman maar had zich tot aannemer opgewerkt.

Oorlogsverleden

Liesbeth vertelt over de opa van Armin. Opa Jaap werd na de overgave van Nederland aan Duitsland op 29 mei 1940 krijgsgevangen gemaakt en naar het Stalag vervoerd, een kamp in Polen. Om dit kamp te bereiken moest hij twee maal 24 uur staand in een veewagen doorbrengen. Begin juni werden, op bevel van Hitler, de krijgsgevangenen vrijgelaten. Jaap keerde weer terug naar huis. De herinneringen aan de oorlog van hem en zijn latere echtgenote heeft hij in een schriftje bijgehouden. Tante Liesbeth bewaart dit schriftje en geeft het aan Armin om te lezen. Armin leest er later die avond in op zijn hotelkamer.

“Door dit dagboek spreekt mijn opa tegen zijn toekomstige generaties”

Café-uitbater

Opa Jaap was in 1940 verloofd met zijn grote liefde Lies van Benthem, maar het zou nog tot na de oorlog duren voor het paar kon huwen. Om meer te weten over grootmoeder Elizabeth Anthonia Maria (Liesbeth) van Benthem heeft Armin een afspraak met zijn achterneef Floor Twisk, die veel onderzoek gedaan heeft naar de familie Van Benthem. Ze ontmoeten elkaar in café “Het wachtlokaal” in Haarlem, waar de vader van Liesbeth café-uitbater was. Hij had hiervoor al een horecabedrijf in Castricum gehad, waarvan Floor een foto toont: Hotel van Benthem. Floor toont hem ook een oude advertentie van het etablissement. Overgrootvader Van Benthem was zelf ook in een café in Castricum opgegroeid, dat van zijn ouders Lambertus Antonius van Benthem en Maria Catharina Res. Interessant voor Armin is het feit dat deze betovergrootvader in 1911 een zaal achter zijn café liet bouwen dat als concertzaal diende. Verder vertelt Twisk dat Bernardus Res, de vader van Maria Catharina, heelmeester van beroep was. Voor informatie hierover wordt Armin geadviseerd een bezoek te brengen aan het Rijksmuseum Boerhaave in Leiden.

Heelmeester

Armin vindt het leuk een heelmeester onder zijn voorouders te vinden. Zijn vader was huisarts en hijzelf wilde aanvankelijk ook geneeskunde studeren maar werd uitgeloot. Armin heeft in zijn woonplaats Leiden, in het Museum Boerhaave, een afspraak met de medisch historicus Mineke te Hennepe. Zij vertelt Armin wat een heelmeester precies was en deed in het anatomisch theater van het museum. Ook laat ze hem instrumenten zien die hij in zijn praktijk gebruikte, waaronder een tabakslisteerpijp. Dit instrument werd gebruikt bij het tot leven wekken van drenkelingen. Een ander voorwerp dat ze laat zien is een spons-balein, dit werd gebruikt om zaken die in de slokdarm bleven hangen naar beneden te stoten, zoals bijvoorbeeld visgraatjes of kleine botjes. Verder vertelt ze dat voorouder Bernardus Res in de leer was geweest was bij een chirurgijn in Zaandijk, waarna hij in 1825 examen deed. Ook laat ze het getuigschrift zien dat hij nodig had om het theoretisch examen aan te vragen.

Armin van Buuren en Mineke te Hennepe. Foto: NTR

Armin van Buuren en Mineke te Hennepe. Foto: NTR

Wat verder niet in de uitzending naar voren komt, is dat Bernardus Res in 1845 overleed. Dat is te lezen in zijn overlijdensadvertentie die te vinden is in CBG Verzamelingen. Verder is informatie over de familie Res te vinden in het Jaarboek Oud Castricum 1983, vanaf bladzijde 27. Hierin is te vinden dat de familie Res een Franse herkomst heeft: op 27 juli 1764 huwt te Amsterdam Bernard Louis Rech, afkomstig uit Lagarde. Verder is over Bernardus Res gepubliceerd in het Jaarboek Oud Castricum 17 (1994), blz. 12-13.

Overlijdensadvertentie Bernardus Res via CBG Verzamelingen.jpg Verzamelingen

Overlijdensadvertentie Bernardus Res via CBG Verzamelingen

Van Buuren

Na het bezoek aan Leiden wil Armin meer weten over zijn voorouders Van Buuren. Hij gaat hiervoor naar de Sint-Servatiuskerk in Megen in Noord-Brabant. Hier heeft hij een afspraak met Franka Salomons van het Gelders archief. Ze laat Armin eerst de huwelijksakte van zijn betovergrootouders Petrus van Buuren en Hendrica Maria Geerlings zien. Dit echtpaar huwde te Haarlem in 1883. Hij was afkomstig van Beesd en metselaar van beroep. Zijn vader Daniel was ook geboren in Beesd en daar in 1809 gedoopt. Diens vader Koenraad (Conradus) van Buuren huwde te Beesd in 1799 met Gijsberta Piek, zo laat Franka zien in hun huwelijksakte. Hij was gedoopt te Dreumel als zoon van Theodorus, die weer in Beesd gedoopt was op 31 januari 1748. Uiteindelijk eindigt het verhaal bij Joannis van Bueren, de vader van Theodorus die afkomstig was uit Megen.

Huwelijksakte Petrus van Buuren en Hendrica Maria Geerlings via WieWasWie Noord-Hollands Archief.jpg WieWasWie

Huwelijksakte Petrus van Buuren en Hendrica Maria Geerlings via WieWasWie Noord-Hollands Archief

De kerk waarin Armin en Franka zich bevinden is niet uit de tijd dat Joannis gedoopt werd, het doopvont echter wel, dat stamt uit de zestiende eeuw en is waarschijnlijk hetzelfde doopvont waar Armins voorvader is gedoopt. Helaas houdt de zoektocht naar de rechtstreekse voorouders Van Buuren hier op.

Armin van Buuren en Franka Salomons. Foto: NTR

Armin van Buuren en Franka Salomons. Foto: NTR

Adel

Salomons adviseert Armin om naar het Gelders Archief in Arnhem te gaan om meer te weten te komen over de voorouders van  Gijsberta Piek die met Conradus van Buuren gehuwd was. In het archief laat historicus Jan Kuijs een stamreeks zien van de voorouders van Gijsberta terug tot haar voorvader Arnt Pieck, die Overste Rentmeester van Gelre was. Hij behoorde tot een adellijke familie. Jan toont Armin een financieel register met daarin de verantwoording van alle uitgaven uit de periode 1401-1402 uit Gelre. In het register is onder andere te lezen hoe de hertog rentmeester Pieck een opdracht geeft en vervolgens ossen koopt. Hierna laat Jan een fragmentgenealogie over Pieck zien waarop hij op pagina tien wijst op het huwelijk van Arnt Pieck met Ida van Buren voor 1385.

Armin van Buuren en Jan Kuijs. Foto: NTR

Armin van Buuren en Jan Kuijs. Foto: NTR

Anna van Buren

Voor informatie over haar voorouders gaat Armin naar het plaatsje Buren. Zou hij dan toch familie zijn van Anna van Buren? Anna van Buren was de eerste vrouw van Willem van Oranje. Door hem werd ze liefkozend wel ‘Tanneke’ genoemd. Anna was in maart 1533 geboren in de vestingstad Grave als de enige dochter van Maximiliaan van Egmond, graaf van Buren en Leerdam. Zij overleed al in 1558. In de collectie van het CBG bevinden zich verschillende afbeeldingen van het familiewapen Van Egmond en van het wapen van de middeleeuwse familie Van Buren, dat sinds 1498 ook werd gebruikt als het wapen van het graafschap Buren.
Wapens Egmond en Buren Familiewapens

Wapens Egmond en Van Buren | CBG Familiewapens

Armin heeft in Buren een afspraak met Jan Hogendoorn die hem over de heren van Buren vertelt. Ida van Buren stamt af van Otto I van Buren die op de plek waar ze hebben afgesproken ooit een kasteel bouwde. De Van Buren zijn verjaagd door de hertog van Gelre na 1435. Maar hoe is het met de relatie tussen Anna van Buren en Armin? Om hier meer over te weten wordt Armin geadviseerd naar de Sint Lambertuskerk in Buren te gaan, deze kerk staat op de grond waar zijn voorouders in 1367 een kerk stichtten. De kruisstenen in het koor zijn nog origineel en afkomstig uit de kerk van zijn voorouders. In de kerk opent Armin een envelop met het antwoord van Jan. Armin krijgt informatie over Otto I van Buren en zijn afstammelingen. In de kerk is Willem met Anna van Buren getrouwd en hoewel Anna geen directe voorouder is, was zij wel degelijk verwant. Anna stamt namelijk ook af van Otto I van Buren. Daarbij komt Armin er ook achter dat hij verwant is aan de negentiende graaf van Buuren; koning Willem Alexander. De achternaam Van Buuren, ook wel gespeld als Van Buren, is door de leden van het Koninklijk Huis door de eeuwen heen vaak als schuilnaam gevoerd. Zo gebruikten koningin Wilhelmina en koningin Juliana de naam ‘gravin van Buren’ bij restaurantreserveringen en reed koning Willem-Alexander de Elfstedentocht van 1986 onder de naam W.A. van Buren.

Schiedam

Armin van Buren is blij te horen dat hij – ook al is het ver – toch verwant is aan Anna van Buren en de Nederlandse koning. Wat verder niet in de uitzending naar voren komt, is dat veel voorouders van de moeder van Armin afkomstig zijn uit Schiedam. Velen waren brandersknecht van beroep, maar betovergrootmoeder Geertruida Vredenbregt was in 1885 hoedenmaakster en overgrootvader Johannes Adrianus Vester was goudsmid. De laatste  was afgekeurd voor militaire dienst uit hoofde van ziekelijke gesteldheid of gebreken. Hij is afgekeurd op nummer 111 van het Reglement op het geneeskundig onderzoek, Koninklijk Besluit van 2 november 1883, gepubliceerd in het Staatsblad nummer 151. Onder nummer 111 staat vermeld: “Stotteren en andere belemmeringen in het spraakvermogen, wanneer deze gebreken hinderlijk zijn voor de uitoefening van den dienst”.

Tot slot, wat verder niet in de uitzending wordt behandeld, is dat Mathias Jansz Geerlings, een voorvader van betovergrootmoeder Hendrica Maria Geerlings, die te Heel R.K gedoopt was op 19 maart 1731, door verdrinking in de Maas bij Horn om het leven kwam op 14 oktober 1765. (bron Geerlings Genealogie 3).