Welkom op de vernieuwde website van het CBG. We zijn achter de schermen nog hard aan het werk om deze site optimaal te laten functioneren. Hierdoor kunnen er nog enkele zaken niet goed gaan, we vragen hiervoor uw begrip.
Splinter Chabot loopt over een zebrapad naar het verleden en hoopt bij een familiekasteel in Frankrijk uit te komen. De tocht leidt hem langs ambtenaren en fraaie namen.
Bekijk de aflevering op NPO Start:
Presentator en schrijver Splinter Chabot begint en eindigt zijn zoektocht naar de wortels van zijn vaders familie op een zebrapad. Vader Bart, ook schrijver, brak ooit omwille van zijn eigen welzijn met zijn vader. Hierdoor weet Splinter weinig van de familie Chabot. ‘Ik begrijp dat ik eerst langs een paar hobbels moet, voordat ik dieper het verleden in kan’, merkt hij op.
Grootvader Chabot was een ambtenaar. In deze aflevering van Verborgen verleden zie je diverse stukken met beoordelingen uit persoonsdossiers uit het archief van de Binnenlandse Veiligheidsdienst. Heb je zelf ook ambtenaren in de familie en ben je geïnteresseerd om daar wat meer over te weten te komen? Die archieven worden bewaard bij het Nationaal Archief in Den Haag.
Het is belangrijk te weten dat archief 2.04.125 (archief van de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD) en voorgangers van het Ministerie van Binnenlandse Zaken: Persoonsdossiers) beperkt openbaar is. Dat geldt ook deels voor de namenindex. Van personen die op of na 1 januari 1925 zijn geboren zijn de namen geanonimiseerd. Van hen wordt alleen de eerste letter van de achternaam online getoond. Je kunt wel uit namen van oudere personen ervoor en erna die wel worden vrijgegeven ongeveer inschatten of jouw achternaam ertussen zit. Als je een aanvraag doet om te zien of er een dossier is, is het noodzakelijk óf toestemming en legitimatie van die persoon zelf aan te leveren, óf een bewijs van overlijden.
Het archief bevat alleen dossiers die voor 1998 zijn afgesloten. Als er een dossier is, dan is dat natuurlijk wel interessant. Je kunt er verschillende zaken in vinden, zoals perspublicaties van én over de betrokkene, rapporten (bijvoorbeeld vergaderverslagen van een verdachte politieke partij), omschrijvingen van gesprekken, en meldingen van reizen van en naar verdachte (vaak communistische) landen of foto’s.
‘Ik begrijp dat ik eerst langs een paar hobbels moet, voordat ik dieper het verleden in kan’
De archieven van de ministeries zelf zijn wat ondoorgrondelijker. Het enige ministerie waarbij het Nationaal Archief een zogenoemde ‘zoekhulp’ beschikbaar stelt, betreft dat van Financiën en voorgangers, 1813 – 1918.
Daarnaast zijn er de archieven over ambtenaren in Nederlands-Indië (1814-1952) en ambtenaren in West-Indië, dus Suriname en de Antillen (1815-1936).
Splinter Chabot met archivaris Truus Wanrooij in het Historisch Centrum Limburg in Maastricht. Foto: NTR/BlazHoffski.
Splinters zoektocht voert hem ook naar België. Hier zie je hem met de crew van Verborgen verleden in de tuin van het kasteel van Waroux.
Splinter duikt dieper in de familiegeschiedenis aan vaderszijde en komt zoals verwacht uit in Frankrijk. De naam van de familie wordt op z’n Nederlands letterlijk als Chabot uitgesproken. In Frankrijk is het echter ‘Chabo’, dus zonder t.
In Splinters kwartierstaat zit nog een fraaie naam, die heel goed bij een schrijver past. Een betovergrootmoeder van moederszijde heet namelijk Wilhelmina Volle bijgenaamd Roman. Haar achternaam bestaat dus uit drie woorden. Deze Duitse naam is in de familie gekomen door Johan Bernhard Volle bijgenaamd Roman. Hij werd omstreeks 1792 geboren in Olfen, Pruissen en was bij zijn huwelijk in Utrecht op 2 november 1831 een bierbrouwersknecht.
De naam ‘Volle bijgenaamd Roman’ komt zowel in 1947 als 2007 ongeveer dertig keer voor in Nederland. Er zijn meer van dit soort namen, met ‘bijgenaamd’, ‘genaamd’ of (uit het Frans) ‘dit’ (oftewel ‘gezegd’), zoals Campo genaamd del Camp, Hendriks ook genaamd Modderkolk, of Petit dit de la Roche.
Misschien kan Splinter ooit een fraaie roman over het leven van Wilhelmina Volle bijgenaamd Roman schrijven. Zij was dienstbode in 1890 bij een Schots gezin in Vlissingen, en werkte daarna in Amsterdam.
Andere klinkende namen in Splinters kwartierstaat zijn Bonarius, Sienot, Chatillon, Wilneef, en natuurlijk Nossent, waarvan het verhaal over een verdwenen vader in de aflevering wordt verteld.
In de uitzending krijgt Splinter Chabot een landkaart van Rotterdam te zien met de plek waar zijn familie woonde. Door het bombardement aan het begin van de Tweede Wereldoorlog is bijna de gehele binnenstad verwoest, maar gelukkig zijn er nog de plattegronden.
Als je geluk hebt, staan in de akten van de burgerlijke stand de straten vermeld waar je familie woonde. Zo niet, dan is er vanaf 1850 het bevolkingsregister, eerst in boekvorm en later (globaal 1920-1938) als gezinskaarten. Voor de periode na 1939 tot heden hebben weh et Nationaal Register van Overledenen, bestaande uit persoonskaarten en Persoonslijsten bevatten de gegevens over overleden personen uit de Basisregistratie personen”>-lijsten met woonadressen. De volgende stap om zelf te zoeken naar locaties waar je familie woonde, is natuurlijk bij je stads- of streekarchief. Maar weet je dat ook het Nationaal Archief soms pareltjes in de collectie heeft van plaatsen uit het hele land? Als je bij de zoekfunctie de plaatsnaam intypt, dan kun je op het tabblad ‘Kaarten’ kijken wat er van jouw plaats aan oude topografische kaarten bewaard is gebleven.
Op die manier kun je in gedachten lopen in de voetsporen van je voorouders, net als Splinter deed.
