In de vorige aflevering beloofde ik een verrijkte stamboom met parels van bronnen. Helaas, een aantal parels heb ik gevonden, maar het familieverhaal van de vorige aflevering kan ik nog niet onderbouwen met bronnen.
Dit is wat ik heb gezocht, maar niet gevonden:
Ik heb gezocht in het Nationaal Archief, in regionale archieven en in Delpher, de online historische-krantendatabase van de Koninklijke Bibliotheek. Het verrijken van je stamboom kan soms voelen als een gebed zonder end. Maar als je dan wat vindt, is het extra leuk. Zo vond ik in Delpher wel advertenties waarin mijn opa zijn kippen aanprijst. Ook vond ik een kort artikel over het 40-jarig bestaan van het bedrijf van mijn moeders opa, die wagen- en carrosseriebouwer was. Later staat zijn naam ook vermeld in rouwadvertenties, waarin hij wordt omschreven als een ‘innig geliefde opa’.
Advertentie van mijn opa waarin hij zijn kippen aanprijst. Delpher.
Dit soort advertenties zijn ontzettend leuk om te lezen en geven een persoonlijker beeld van mijn voorouders. Mijn collega Maddy tipte me dat het ook waardevol kan zijn de persoonskaarten goed te bestuderen; staat er een opvallend adres tussen, of een opvallende overlijdensdatum? Denk bijvoorbeeld aan iemand die jong of tijdens een oorlog is overleden.
Met deze tip ging ik aan de slag, en zo stuitte ik op mijn voormoeder Grietje Hoek. Haar overlijdensdatum is 11 mei 1940. Zij woonde destijds in Valkenburg. Na wat googelen ontdekte ik dat daar rond deze datum flink wat is gebeurd. Zo vond ik een verzameling (dagboek)fragmenten, geschreven door Valkenburgers zelf, waarin zeer gedetailleerd en vanuit verschillende invalshoeken is omschreven wat er gebeurde tijdens deze eerste oorlogsdagen. Ik hoopte een vermelding tegen te komen van mensen die schuilden voor het oorlogsgeweld bij de bloemist, omdat de man van Grietje Hoek bloemist zou zijn geweest (zoals vermeld op zijn persoonskaart).
Tevergeefs. In het verslag worden Grietje, haar man of de bloemist niet vermeld. Toen ik dit vertelde aan mijn ouders, herinnerde mijn vader zich een verhaal dat zijn schoonvader hem heeft verteld: zijn oma zou aan het begin van de oorlog naar een aantal Duitse soldaten zijn toegelopen om hun koffie aan te bieden, en is toen neergeschoten.
De oude christelijke school in Valkenburg werd gebruikt als noodhospitaal. Collectie Vereniging Oud Valkenburg.
Dit bizarre verhaal vertelde ik aan mijn collega Maddy. Ze wees me op de Oorlogsgravenstichting. De stichting is aan het einde van de Tweede Wereldoorlog opgericht om de Nederlandse oorlogsslachtoffers een graf te kunnen geven. Daarnaast legden zij een archief aan met informatie over de overledenen. Ik zocht op Grietjes naam en vond eindelijk een van de parels die ik eerder noemde. In haar persoonsdossier (dat berust bij het Nationaal Archief) staat een uitgebreide omschrijving van haar dood. Die gaat als volgt:
‘Na verovering van het vliegveld Valkenburg ZH trokken de Duitse soldaten op naar het dorp. Ook kwamen soldaten in het huis van de genoemde G. van der Meij-Hoek. Zij zochten naar Hollandse soldaten. De Duitse soldaten schreeuwen handen omhoog. Aangezien zij geen Duits verstond stak zij haar handen niet omhoog en werd toen door de Duitsers neergeschoten. Aan de bekomen verwondingen is zij overleden. De politieke betrouwbaarheid van G. v.d. Meij-Hoek was goed.’
Fragment uit het persoonsdossier van Grietje Hoek. Oorlogsgravenstichting.
Ik was er stil van. Naast het feit dat ik het een ongelooflijk verhaal vind, vind ik het ook ongelooflijk dat dit soort bronnen bestaat. Het maakt me nog enthousiaster over mijn werk en dat van het CBG. Voorlopig ben ik nog niet klaar met het verrijken van mijn stamboom. Ben je benieuwd welke verhalen ik nog meer boven water krijg? Houd dan onze nieuwsbrief in de gaten.
