CBG bronnen
Verver

Verborgen Verleden met René Froger

22 oktober 2016

De basis voor elke aflevering van Verborgen Verleden is een onderzoek naar de familiegeschiedenis van de hoofdpersoon. Dat wordt voor een groot deel uitgevoerd door de afdeling expertise van het CBG. Natuurlijk komen niet alle familielijnen en ontdekkingen terug in de aflevering. Daarom zorgen wij bij elke aflevering voor extra achtergrondinformatie.

Door: Hester van der Velde

Zanger René Froger, geboren in 1960 in de Amsterdamse Jordaan, vraagt zich aan het begin van Verborgen Verleden af waar de Frogers vandaan komen. Klopt het verhaal dat ze als hugenoten Frankrijk zijn ontvlucht? Om dat uit te zoeken gaat hij naar het CBG in Den Haag. Daar laat onderzoekster Martine Zoeteman hem zijn stamreeks zien, voor René de eerste kennismaking met zijn voorouders. 

rene

René vroeg zich af waar de muzikaliteit in de familie vandaan komt. En kwamen de Frogers echt uit Frankrijk?
Foto: NTR.

Grensoverschrijdend

Uit het familiedossier dat het CBG van de familie Froger bezit, blijkt al snel dat er inderdaad een link naar Frankrijk is. In een akte wordt Willem Froger namelijk als Willem Froger 'van de Caen' vermeld, een verwijzing naar de Normandische stad Caen. Willem ondertekende de akte ook nog eens als Guillaume Froger (1675). Hoe en wanneer deze Willem in Amsterdam terecht is gekomen is niet bekend, maar de kans is inderdaad groot dat zijn ouders gevlucht zijn voor de versterkte vervolging van hugenoten rond 1685. 

Het lakzegel dat Rudolph Froger in de aflevering aan René laat zien, zou daar ook naar verwijzen. Het van generatie op generatie vertelde verhaal over de oorsprong van deze voorstelling ging als volgt: de Familie Froger ontvluchtte Frankrijk in een boot. Soldaten controleerden de vracht op verstekelingen door met degens door de lading heen te prikken. Isacq of Willem Froger zou daarbij de bijbel voor zijn borst gehouden hebben, met een doorboorde bijbel als gevolg. 

Waargebeurd of een symbolische verwijzing, wie zal het zeggen? 

Familiewapen Froger Verzamelingen

Zegelafdruk met familiewapen van Froger met de bijbel met daardoorheen gestoken een dolk.
CBG | Lakzegels

Tot zijn verrassing heeft René niet alleen Franse wortels, maar ook voorouders uit de buurt van Napels. En er zijn meer links naar het buitenland. Uit Denemarken kwamen bijvoorbeeld Cecilia Catharina Walter (Bornholm) en de schilder Casper Reder (Flensburg). Uit Duitsland kwamen timmermansknecht Arnold Schulte (Bentheim) en 'daggelder en jager' Johann Herman Heinrich Buschermöle (Ankum). En uit Luik": strohoedenmaker Nicolas Onclin en de muzikant (!) Gaspard Jaquemart. 

En zo hebben we een mooi bruggetje naar de muzikaliteit in de familie Froger! 

Muzikaal en creatief

René hoopte te ontdekken waar de muzikaliteit en creativiteit van zijn familie vandaan kwamen. Was dat nu iets dat te herleiden was naar zijn voorouders? 

Welzeker, zo zagen we in de uitzending. Aan moederskant was er de muzikant Mattheus Johannes Cabalt (1824), zoon van (straat)muzikant en kunstenaar Hendrik Cabalt (1797) en 'Liedjeszangster' Petronella Clemens. Deze Cabalts woonden toevallig ook nog eens decennialang in de het Amsterdamse volksbuurtje de Duvelshoek, om de hoek van het café van René's ouders Bolle Jan!

Liedjeszangster en kunstemaker WieWasWie

'Liedjeszangster' Petronella en 'kunstemaker' Hendrik Cabalt op de geboorteakte van hun zoon, 1 september 1833.

Ook aan vaderskant vonden we een muzikant: Jurriaan Karels (ook Jurrian Karls) was het bij het huwelijk van zijn dochter in 1812. Reken daarbij nog de hondentrainer en zilversmeden uit de aflevering, dan kunnen we wel zeggen dat de muzikaliteit en creativiteit wel degelijk in de familie zitten. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de in de familie voorkomende beroepen als pijpmaker, diamantslijper, papiermaker en boekdrukker.

De poppenkast van Janus Cabalt rond 1930.
Video: Filmcollectief | YouTube.

Kolonievader

In de aflevering zien we dat de familie wat de meer recente generaties betreft vooral een Amsterdamse familie is. Voorvader Dirk Froger (1778-1856) maakte echter een uitstapje. De blikslager komt voor in de bevolkingsregisters van Frederiksoord (Drenthe). Daar werd in 1818 de eerste kolonie van de Maatschappij van Weldadigheid opgericht om verpauperde stadsgezinnen de kans te geven een eigen bestaan op te bouwen. In de kolonie werd in onderdak, werk, onderwijs en zorg voorzien, maar niet voor niets! Door te werken op hun eigen land en met huisnijverheid moesten de kolonisten hun 'startschuld' aflossen en zelfvoorzienend worden. 

De kolonisten kwamen vrijwillig naar Frederiksoord, dit in tegenstelling tot de later door de Maatschappij opgerichte bedelaarskolonies in Veenhuizen en Ommerschans. Dit wil niet zeggen dat iedereen die naar de kolonie kwam, opgenomen werd. De kandidaten werden door de Maatschappij nauwkeurig geselecteerd om de kans van slagen zo groot mogelijk te maken. 

Dirk Froger arriveerde op 23 september 1836 in Frederiksoord. Dirk en zijn vrouw Grietje woonden in hoeve 61, samen met hun tweejarige dochter. Ook waren er twee 'voorkinderen' van Dirk uit zijn eerste huwelijk: Willem (1822) en Johannes (1824). Bij het overlijden van zijn eerste vrouw Cecilia Catharina Walter in 1830 liet zij vijf 'nog zeer jonge kinderen na'. Is een deel achtergebleven in Amsterdam? 

Grietje Froger moet in verwachting zijn geweest bij aankomst, want op 10 maart 1837 beviel ze van een zoon, Jan. Na slechts een jaar in de kolonie, op 25 oktober 1837, is het gezin uit Frederiksoord ontslagen, baby Jan nog maar 7 maanden oud. Waarom kwam het gezin in de kolonie terecht en onder welke omstandigheden vertrokken zij? 

Een indruk van het leven in de kolonies krijg je via de boeken van Wil Schackmann die hij op basis van veel archiefonderzoek schreef: De proefkolonie (2006), De bedelaarskolonie (2013) en De kinderkolonie (net uit!).

Het kolonistengezin van Dirk Froger, via AlleDrenten. 

Jordanezen en Jordaners

Bij het huwelijk van Dirk Frogers oudste zoon Dirk (1843) wonen ze in de 2e Tuindwarsstraat, middenin in de Amsterdamse Jordaan. Adressen van andere familieleden die we vonden in negentiende-eeuwse huwelijksakten en huwelijksbijlagen liggen ook opvallend vaak in de Jordaan. Zij woonden bijvoorbeeld in de Tuinstraat, Bloemstaat, Anjeliersgracht of -straat, de 'Roosestraat', 'Rosegracht', Rozendwarsstraat of de Elandsstraat.

René’s belangrijkste vragen over zijn familiegeschiedenis zijn beantwoord. Hij weet waar zijn muzikaliteit vandaan komt en ontdekte dat hij niet alleen Franse, maar nog veel meer niet-Nederlandse voorouders had. Desalniettemin besluit de Amsterdammer (over zijn ziel) "tja, het blijft toch een Jordaanse".

Zelf aan de slag met je familiegeschiedenis? Begin je zoektocht hier!