CBG bronnen
Verver

Verborgen Verleden met Herman van der Zandt

29 oktober 2016

De basis voor elke aflevering van Verborgen Verleden is een onderzoek naar de familiegeschiedenis van de hoofdpersoon. Dat wordt voor een groot deel uitgevoerd door de afdeling expertise van het CBG. Natuurlijk komen niet alle familielijnen en ontdekkingen terug in de aflevering. Daarom zorgen wij bij elke aflevering voor extra achtergrondinformatie.

Door: Hester van der Velde

Herman van der Zandt (Breda, 1974) was nieuwslezer en presenteert nu Studio Sport en Met het mes op tafel. Herman komt uit een grote Brabantse familie. Hij is benieuwd of hij ook voorouders heeft die níet uit Brabant komen, en zou graag iets exotisch in de familie vinden. 

Herman3

Sigaren en brieven in Brabant

In de aflevering zien we dat de familie toch behoorlijk in Brabant geworteld is. We beginnen de zoektocht dan ook in Hapert, bij Eindhoven. Aan moederskant vonden we daar twee sigarenfabrikanten: een van de familie Claassen en een van de familie Hermans. Door het huwelijk van Hermans grootouders, Johannes Henricus Hermans en Maria Elisabeth Claassen waren de concurrenten aan elkaar verbonden.

sigaren Delpher kranten

Sigaren van de gebroeders Claassen, hapert. UIt de Bataviaansch nieuwsblad, 24-02-1930 via Delpher Kranten.

De vader van grootmoeder Maria Elisabeth was het die op een dag het overlijden van zowel zijn broer als zijn zus bij de burgerlijke stand kwam aangeven. Zoals we in de aflevering zagen waren de zoon en de dochter van de brievengaarder Claassen “door den bliksem getroffen; zij waren meteen een lijk”.

Krant onweer Delpher Kranten

Zoon en dochter van de brievengaarder Klaassen door den biksem getroffen en 'waren onmiddelijk een lijk'. Nieuwsblad van het Noorden 23-07-1897 via Delpher Kranten.

Via de brievengaarder komen we even buiten Brabant.

Link met België

De vader van bovengenoemde brievengaarder Cornelis was de eerste brievengaarder, of postbeambte. Dit beroep had hij te danken aan zijn verdiensten voor het Nederlandse leger tijdens de Belgische Opstand (1830). Hij had de verzwakte Nederlandse troepen waterputten gewezen om uit te drinken.

Toen de Belgen uiteindelijk wonnen, dook Cornelis onder, vluchtte de (nieuwe) grens over en vestigde zich uiteindelijk in Hapert. Als dank voor de steun aan het Nederlandse leger kreeg hij de functie van postbeambte aldaar toegewezen. Een gunstige positie waarvan de komende generaties profiteerden. 

Herman kijkt op WiewasWie WieWasWie

Herman begint op WieWasWie de zoektocht naar vaderskant. klik op de knop om de akte te bekijken op WieWasWie.

Exotisch Engeland?

De zoektocht naar de vaderskant begint Herman op WieWasWie. Via grootmoeder Van den Biggelaar stuit hij op de naam Storij, waar hij erg benieuwd naar is. Was het een Engelse naam: Story?

Herman steekt de Maas over naar Maasbommel om meer te weten te komen over de admiraal Samuel Storij. Die heeft wel degelijk een link met Engeland, maar niet de gehoopte. Samuel vocht als patriot tijdens de Bataafse Republiek (eind 18e eeuw) juist tegen de Engelsen. In 1799 moest hij zich overgeven en werd hij als krijgsgevangene meegenomen naar Engeland.

Samuel is geen directe voorouder van Herman, hij is de kleinzoon van (wel-directe) voorouders Johan Storij en Gericke Post. Dit was een vermogend echtpaar in Maasbommel. De getuigen bij de doop van hun dochter Anneke Storij hadden Engels klinkende namen. Een aanwijzing naar een Britse herkomst?

herman4

Frans Spee onderzocht de naam Storij/Story. Hij is er vrijwel zeker van dat de familie wel degelijk uit Engeland komt, namelijk uit het gebied boven Newcastle, het grensgebied met Schotland.

Bij het zoeken naar de naam ‘Story’ in onze verzamelingen kwamen we een Story tegen in het Algemeen Politieblad: de ‘als zonder geld of middel van bestaan’ uitgezette vreemdeling Georg Story, ”oud 49 jaren, machinist, geboren en wonende te New-Castel”. Zou dit dan familie van Herman zijn? De verwantschap en de Engelse roots zijn helaas nog niet bewezen.

Storij of story

In de aflevering zien we de verwarring over de naam Storij, of was het nu Story? De naam wordt op beide manieren geschreven. In onze database CBG Familienamen komt de naam voor. Er wordt daarbij geen verschil gemaakt tussen de versies Storij en Story, want, zo staat daar, “in de meeste Nederlandse namen met een y betreft het deze puntloze ij, een relict dat in ons alfabet weliswaar de vorm van de Griekse y heeft aangenomen, maar zondermeer met de ij gelijkgesteld kan worden”. Daarvan uitgaande wijst de schrijfwijze ‘Story’ dus niet per se op een Engelse herkomst.

Behalve de aantallen naamdragers en de verspreiding van de naam over Nederland vermeldt CBG Familienamen dat het om een beroepsnaam gaat; een naam die duidt op het beroep van de eerste naamdrager. Mogelijk gaat het dan over een historieschrijver of een verteller van verhaaltjes, want ‘storie’ komt van historie, geschiedenis. Zou er inderdaad een historieschrijver aan oorsprong van de naam staan, dan is Herman met zijn studie geschiedenis onbewust in de voetsporen van zijn verre voorouder getreden!

Misdaad

Gelukkig treedt Herman niet altijd in de voetsporen van zijn voorouders. Recentere voorouders vonden we namelijk terug in de strafvonnissen van het arrondissementsrechtbank van Den Bosch.

De eerste vermelding is van voorvader in de rechte mannelijke lijn Christiaan van der Zandt, bierbrouwer uit Rosmalen. Hij werd in 1869, op de leeftijd van 42 jaar, “beklaagd van het uitoefenen van jagt met een schietgeweer na zonsondergang en op eens anders jagtveld, zonder voorzien te zijn van schriftelijke vergunning van den regt hebbende op die jagt onder Rosmalen”.

Vervolgens werd hij “wegens overtreding der wet op de jagt en visscherij veroordeeld tot twee geldboeten, elk van twintig gulden. Bij niet voldoening binnen twee maanden na aanmaning te vervangen door twee dagen gevangenisstraf voor elke boete". 

Christiaan van der Zandt ging hiertegen in hoger beroep en werd uiteindelijk vrijgesproken omdat er onvoldoende bewijs was. 

stroper Rijksmuseum

Zou het ook zo gegaan zijn in Rosmalen? 'Een strooper door een boswachter en enige boeren aangehouden', Anthony Cornelis Cramer, naar Jean Baptiste Madou, 1852 - 1914. Collectie Rijksmuseum.

De naam eer aandoen

Ruim tien jaar later liep zijn zoon Jozephus tegen de lamp.

“Josephus van der Zandt, 18 jaar, brouwersknecht, geboren en wonende te Rosmalen, bij vonnis van de rechtbank te Den Bosch 17 maart 1881 ter zaken van eenvoudige diefstal veroordeeld tot 1 gulden boete, subsidiair 1 dag gevangenisstraf en in de kosten verhaalbaar bij lijfsdwang.”

Jozephus deed zijn naam op ‘arglistige’ wijze eer aan:

"Beklaagd van (…) uit een bosch gelegen onder Rosmalen arglistig en te nadeele van de eigenaar van dat bosch (…) eene partij zand te hebben uitgegraven en met behulp van een bespannen met een paard te hebben vervoerd en zich alzoo te hebben toegeëigend.”

De waarde van het gestolen zand was niet meer dan 25 cent. De straf was overigens zo laag omdat Jozephus verder van onbesproken gedrag was, dat dan weer wel!

Zelf aan de slag met je familiegeschiedenis? Begin je zoektocht hier!