CBG bronnen
Verver

Verborgen Verleden met Claudia de Breij

23 september 2017

Claudia de Breij weet niet veel over haar voorouders. Wat zij zelf over haar familie weet gaat niet verder terug dan haar grootouders. Ze vermoedt dat de familie vooral uit Utrecht komt en zeker uit het buitenland. Met Verborgen Verleden gaat ze op onderzoek uit.

Claudia de Breij

Claudia de Breij moet naar een onverwacht land als ze op zoek gaat naar haar verborgen verleden. Foto: NTR

De zeven steegjes

De voorouders aan Claudia’s moederskant, de familie Lit, woonden in Utrecht in een arme volksbuurt, de Zeven Steegjes. De eenvoudige arbeiderswoningen in deze straatjes werden in 1843 en 1860 gebouwd op het terrein achter bierbouwerij De Boog aan de Oudegracht, vlakbij een sigarenfabriek en een suikerfabriek. In de uitzending zagen we dat Claudia door de Zeven Steegjes werd rondgeleid door stadshistoricus René de Kam.

Zij bekijken de straat waar grootvader Cornelis Lit woonde. De huizen waren klein en omdat het gezin van opa tien kinderen telde en ook zijn ouder bij hem inwoonde, moet het wel erg krap zijn geweest! In de huizen waren bovendien geen wc’s aanwezig. De secreten, of zoals Claudia ze noemt 'schijthuisies', stonden op de hoeken van de straten en werden gebruikt door de hele straat.  

De grootouders hoorden bij de minvermogenden, maar niet bij de armen. Het waren socialisten. Contact met de katholieken in de buurt erachter was er niet. Het was nog de tijd van de verzuiling. De moeder van Cornelis Lit, Alida van Wels werkte al op haar achttiende in de sigarenfabriek, waar zij haar echtgenoot leerde kennen. De voorouders van Alida waren evenmin vermogend. Haar ouders kregen ondersteuning en haar grootouders moesten zelfs als hoogbejaarden nog bedelen voor hun levensonderhoud.

fockstraat

Gezicht op (onbewoonbaar verklaarde) huisjes aan de Fockstraat te Utrecht, een van de Zeven Steegjes in 1963. Op de kop zijn de WC hokjes te zien. Foto: Het Utrechts Archief.

Desertie

Claudia gaat vervolgens verder op onderzoek uit naar haar voorouders De Breij. Zij heeft een afspraak met Mieke Breij die over de familie Breij (De Breij) gepubliceerd heeft. De oudste De Breij die zij in haar publicatie toont is een Jan de Breij die in 1683 geboren is in Vreeswijk. Verder wijst Mieke nog op een interessante voorouder Hoveling, een in 1807 gedeserteerde soldaat. Om meer over hem te weten te komen gaat Claudia naar het Nationaal Archief in Den Haag. Hier bekijkt zij het stamboek van deze Willem Hoveling. Het blijkt dat Willem zelfs tweemaal gedeserteerd is, hetgeen Claudia toch wel wat onnozel vindt. Voor het verdere verloop van deze tweede desertie en de veroordeling die daarop volgde bezoekt ze het Noord-Hollands Archief in Haarlem.

Zestig jaar samen

In de uitzending werd geen aandacht besteed aan het feit dat de ouders van Claudia's betovergrootmoeder Klaasje Hoveling, die in 1880 met Gerrit de Breij huwde, in 1896 zestig jaar gehuwd waren. Dat was bijzonder in die tijd. Zelfs in de krant werd hiervan melding gemaakt: 'Beide oudjes gevoelen zich nog flink en vol levenslust. Zoveel mogelijk voorzien ze nog gaarne door arbeid in hun levensonderhoud'. De echtelieden Steven Hoveling en Hilletje Voorhaar waren wel al heel jong in het huwelijk getreden. Hij was 18 en zij nog maar 15 jaar oud toen zij in 1836 trouwden. Hilletje overleed ruim een half jaar na het zestig-jarig jubileum.

De details van de huwelijksakte zijn te vinden in WieWasWie.

Voorhaar Delpher

Uit de Gooi- en Eemlander van 12 december 1896 via Delpher. Tip: zoek je voorouders ook eens in de krantenbank van Delpher. Ze kunnen vermeld zijn in het nieuws, of bijvoorbeeld als adverteerder.

Zweden & Zwitserland

Na het bezoek aan Haarlem krijgt Claudia een telefoontje van Mieke Breij die vertelt dat er nog interessante informatie over voorouders te vinden is in het Stadsarchief Amsterdam. Claudia heeft daar een afspraak met Harmen Snel die laat zien dat een voorouder acht generaties terug, Cornelis Berg, een nazaat is van een scheepstimmerman en varensgezel uit Maarstrand in Zweden. Claudia gaat daarheen en wordt rondgeleid door de historicus Erik Hallberg, die haar meer vertelt over de geschiedenis van die plek.

Buiten de voor Claudia onverwachte link naar Zweden blijkt er ook nog een Zwitserse voorouder te zijn: Jacobus Wissevloer. Deze voorouder van moederskant overleed op 27 mei 1815 in Den Bosch in het burgergasthuis. Hij was toen 58 jaar oud. Zijn beroep was leidekker. Volgens de gegevens in zijn overlijdensakte was hij in Bern in Zwitserland geboren.

Wat staat daer?

Eind 17de-eeuw komen de voorouders van cabaretiére Claudia de Breij van Vreeswijk naar Utrecht. Ze heetten toen nog Breij en geen De Breij. Deze akte uit 1693 ligt bij het Utrechts Archief. Op de website Wat staat daer kun je deze akte ontcijferen. Zo leer je meteen oud schrift te lezen! 

breij Oefenen

Via de oefentool Wat staat daer kun je de akte leren ontcijferen.

Ook meer weten over jouw familiegeschiedenis?

Begin je zoektocht hier. Vul onderaan deze pagina je familienaam in en ontdek wat er bij ons over de familie te vinden is!